Strona główna PRAWO Lekarz i lekarz dentysta w sądzie. Rozszerzenie zabiegu medycznego bez konieczności uzyskania...

Lekarz i lekarz dentysta w sądzie. Rozszerzenie zabiegu medycznego bez konieczności uzyskania zgody i zgody pisemnej pacjenta – odpowiedzialność lekarza i lekarza dentysty

1804
PODZIEL SIĘ

Ponadto konieczność rozszerzenia zabiegu medycznego rozumieć należy w ten sposób, że brak dokonania go, czy to odnośnie do stosowanej metody, jego granic czy też samego przedmiotu zabiegu, stwarza realne i bezpośrednie zagrożenie utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie prawa medycznego, wymóg bezpośredniości powyższego zagrożenia należy rozumieć w ten sposób, że jeśli zwłoka w uwzględnieniu okoliczności ujawnionych nagle w postępowaniu leczniczym nie odbije się negatywnie na stanie chorego, to lekarz powinien je przerwać i uzyskać zgodę chorego na zabieg rozszerzony [2]. Kwestia zachowania wymogu bezpośredniości zagrożenia dla życia lub zdrowia pacjenta w postaci niebezpieczeństwa ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia została poruszona w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 lutego 2008 r. (sygn. I ACa 34/08), w którym to Sąd, uznając odpowiedzialność szpitala za bezprawne poszerzenie przez lekarza operacji cesarskiego cięcia poprzez podwiązanie jajowodów pacjentki, wskazał, iż zdolność prokreacji jest fizjologią każdego człowieka, a pozbawienie tej zdolności stanowi swojego rodzaju antykoncepcję, która może nie być przez daną osobę akceptowana. Sąd stwierdził, iż podwiązanie jajników bez zgody pacjentki zakwalifikować należy jako uszkodzenie ciała, a działania lekarza nie usprawiedliwia fakt, iż kolejna ciąża stanowiłaby zagrożenie dla życia kobiety, powołując się właśnie na brak bezpośredniości tegoż zagrożenia. Z powyższym rozumowaniem Sądu należy się zgodzić. Wszak nic nie pozostawało na przeszkodzie, aby zabieg sterylizacji wykonać po uzyskaniu na to zgody pacjentki, w pełni poinformowanej o wskazaniach dla jego wykonania, a także jego konsekwencjach dla życia pacjentki. Dla niniejszego opracowania znaczenie ma jeszcze jedna okoliczność przywołanej sprawy, a mianowicie fakt, iż podczas wykonywania operacji cesarskiego cięcia lekarz zapytał pacjentkę o zgodę na podwiązanie jajników i, jak podnosił przed Sądem pełnomocnik procesowy szpitala, pacjentka tę zgodę wyraziła. Sąd orzekł jednak odmiennie wskazując, iż nie była to zgoda świadoma, gdyż pacjentka znajdowała się pod wpływem leków znieczulających, a ponadto była w ogromnym stresie związanym z przebiegiem operacji cesarskiego cięcia i obawami związanymi ze stanem zdrowia swojego, a także nowonarodzonego dziecka i w związku z tym nie była w stanie, jak to stwierdził Sąd, dokonać analizy zysków i strat, jakie wiążą się z zabiegiem podwiązania jajników, w dodatku pod presją czasu związaną z przebiegiem operacji.

Powyższe rozstrzygnięcie odpowiada poglądowi Sądu Najwyższego wyrażonemu w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r. (sygn. II CSK 191/05), w myśl którego zgoda pacjenta, wyłączająca bezprawność naruszenia dóbr osobistych, jest przejawem woli podobnym do oświadczenia woli w rozumieniu Kodeksu cywilnego, co przemawia za odpowiednim stosowaniem do niej przepisów regulujących skutki złożenia wadliwego oświadczenia woli (art. 82 Kodeksu cywilnego), w szczególności bezwzględnej nieważności oświadczenia woli złożonego w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji (np. pod wpływem przymusu, groźby). O powyższych okolicznościach należy pamiętać, zwracając się o wyrażenie zgody na zabieg, celem uniknięcia potencjalnych wątpliwości co do skuteczności zgody pacjenta, która może być kwestionowana w ewentualnym postępowaniu przed sądem cywilnym, a nawet w ramach postępowania karnego o przestępstwo z art. 192 k.k.

Niemożność uzyskania zgody pacjenta lub zgody zastępczej jego przedstawiciela ustawowego stanowi kolejny warunek, który musi być spełniony, aby rozszerzenie zakresu zabiegu medycznego było zgodne z prawem. Ponadto lekarz zmieniający rodzaj lub zakres zabiegu uzgodnionego z pacjentem powinien wziąć pod uwagę jego preferencje i życzenia, choć w doktrynie wskazuje się, iż nie jest to obowiązek bezwzględny [3].