Międzyrzecki Rejon Umocniony (Festungsfront Oder-Warthe Bogen)

Międzyrzecki Rejon Umocniony (Festungsfront Oder-Warthe Bogen)

Fascynuje inżynierów, budzi respekt wśród turystów, intryguje wojskowych. Kunszt sztuki fortyfikacyjnej przyciąga tysiące zwiedzających z całego świata.

500
PODZIEL SIĘ

Artykuł ukazał się w Medical Maestro Magazine, Vol. 3, s./p. 297-444

Największą atrakcją Ziemi Lubuskiej jest jeden z największych obiektów architektury militarnej XX wieku w Europie – Międzyrzecki Rejon Umocniony – Muzeum Fortyfikacji i Nietoperzy w Pniewie. Na odcinku około 100 kilometrów rozciąga się potężny system poniemieckich fortyfikacji. Zbudowany został przez Niemców w latach 1934–1944 na pograniczu Polski i Niemiec, w łuku dwóch rzek: Odry i Warty. W krótkim czasie wybudowano 106 schronów bojowych, w tym 21 połączono wspólną siecią tuneli o łącznej długości ponad 30 kilometrów i głębokości do 40 metrów. To właśnie system podziemnych tuneli wybudowanych w okolicach Międzyrzecza jest najważniejszym elementem fortyfikacji. Dzisiaj stanowi on jeden z elementów Muzeum Fortyfikacji i Nietoperzy w Pniewie.

Historia tego unikatowego zabytku zaczyna się w 1925 roku, kiedy to Niemcy postanowili wzmocnić swoje siły obronne od strony Polski. Niemiecka doktryna po I wojnie światowej zakładała, że pierwszym przeciwnikiem będzie Francja. Polska jako sojusznik Francji zobowiązana była do ataku na Niemcy od strony wschodniej, nasi zachodni sąsiedzi musieli więc bronić się z dwóch frontów. Od 1928 roku zaczęły powstawać dzieła fortyfikacyjne nad Odrą, pomiędzy Uradem a Wrocławiem, później postanowiono o budowie Wału Pomorskiego oraz obiektów tzw. Trójkąta Lidzbarskiego na terenie Prus Wschodnich. Prace przygotowawcze do budowy Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego rozpoczęto wiosną 1936 roku. Kiedy już budowa zaczęła nabierać tempa, pojawiły się pierwsze wzmianki o zmianie doktryny wojennej Niemiec. W 1939 roku zdecydowano się przerwać budowę, realizując jedynie 30% całego planu. W czasie wojny podziemne tunele wykorzystywane były jako fabryki zbrojeniowe oraz jako magazyny, w których Niemcy składowali dobra kultury rabowane na terenie okupowanej Polski. Na przełomie stycznia 1 lutego 1945 roku całą fortyfikację przejęła Armia Czerwona. Po wojnie zespołem umocnień interesowało się między innymi wojsko polskie, nadto planowano tu urządzić składowisko odpadów radioaktywnych, w związku z budową elektrowni atomowych w Żarnowcu oraz w Klempiczu, na co nie zgodziło się społeczeństwo. W 2013 roku przeprowadzono rekonstrukcję i rewitalizację PzW 717, dzięki czemu schron zyskał nowy wygląd, zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz. Częściowo odtworzone zostało historyczne wyposażenie pomieszczeń, czyli tzw. izba dowódcy, podoficerów i łączności.