Strona główna PRAWO Świadoma zgoda pacjenta – aspekty praktyczne okiem zarządzającego

Świadoma zgoda pacjenta – aspekty praktyczne okiem zarządzającego

2122
PODZIEL SIĘ

Postawienie pacjenta w roli klienta spowodowało przede wszystkim powszechność definicji i lepsze zrozumienie możliwości i praw każdego, kto korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej. Jako pacjenci czujemy się pewniej, ponieważ znamy uczucie bycia klientem, jest ono powszechnym i zwiększa „odwagę” pacjenta w domaganiu się poszanowania swoich praw. Należy też pamiętać, że taka sytuacja jest również wsparciem dla osób udzielających świadczeń medycznych, jest elementem przeniesienia części odpowiedzialności na prawa pacjenta. System patriarchalny, kiedy to ostateczne było zdanie medyka, pozbawiał możliwości podejmowania decyzji w zakresie własnego zdrowia, ale też cedował odpowiedzialność na personel, głównie lekarza. Poziom świadomości w zakresie praw i odpowiedzialności za efekty leczenia był jednak wtedy zupełnie inny.

Jednym z ważniejszych praw pacjenta jest możliwość odmowy poddania się określonym zabiegom, badaniom bez konsekwencji w prowadzeniu leczenia. Zgodnie z przepisami pacjent ma prawo korzystać z wielu możliwości terapii – rolą lekarza jest poinformowanie pacjenta o wszystkich, a nie tylko tych dostępnych w danej placówce medycznej czy gabinecie lekarskim. Często dyskusyjne jest to, czy lekarz ma obowiązek wskazać placówkę realizującą świadczenia i stosującą metody, które wybrał pacjent; argumentem jest brak takiej wiedzy lub konflikt z zapisami umowy biznesowej – konkurencja, itp. Na pewno są to sytuacje trudne, zwłaszcza gdy pojawiają się po raz pierwszy. Gdy ma się jednak na uwadze fakt praw pacjenta i odpowiedzialność lekarza oraz placówki, wydaje się, że żaden z argumentów się nie obroni.

Podstawy prawne dotyczące zgody pacjenta to:

  • art. 16 Ustawy o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2009 Nr 52, poz. 417): pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9;
  • art. 32 ust. 1 Ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty z 1996 roku z późn. zm. (Dz. U. 2015 Nr 464): lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, po wyrażeniu zgody przez pacjenta;
  • art. 32 ust. 7 Ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty z 1996 roku z późn. zm. (Dz. U. 2015 Nr 464): jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zgoda osób wymienionych w ust. 1, 2 i 4 może być wyrażona ustnie albo nawet poprzez takie ich zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom medycznym;
  • art. 34 ust. 1 Ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty z 1996 roku z późn. zm. (Dz.U. 2015 Nr 464): lekarz może wykonać zabieg operacyjny albo zastosować metodę leczenia lub diagnostyki stwarzającą podwyższone ryzyko dla pacjenta, po uzyskaniu jego pisemnej zgody;
  • art. 34 ust. 2 Ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty z 1996 roku z późn. zm. (Dz.U. 2015 Nr 464): przed wyrażeniem zgody przez pacjenta w sytuacji, o której mowa w ust. 1, lekarz ma obowiązek udzielenia mu informacji zgodnie z art. 31.

Zatem obowiązek lekarza związany z realizacją świadczeń medycznych i koniecznością uzyskania zgody pacjenta na działania lekarza wynika z dwóch bardzo ważnych ustaw.